فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

مبانی نظریه پیشگیری از ضرر قریب‌الوقوع درحقوق مسئولیت مدنی ایران و انگلیس

نوع مقاله : تحقیقات بنیادی یا نظری

نویسندگان
1 دانشگاه علوم قضایی
2 دانشگاه
چکیده
پیشگیری از ورود ضرر، از جمله دغدغه های مهم در تمامی نظام های حقوقی می باشد. در این میان، نظریه پیشگیری به عنوان یکی از مباحث اساسی در حوزه مسئولیت مدنی، تلاش دارد تا با تکیه بر اصول و قواعد حقوقی، از بروز خسارت احتمالی جلوگیری کند و امنیت حقوقی را در روابط اجتماعی گسترش دهد. این نظریه،به جای اینکه صرفاٌ بر جبران خسارت پس از وقوع آن تمرکز نماید، بر اقدامات احتیاطی و پیش دستانه تأکید داشته و نقش مهمی در تحقق عدالت ایفا می کند. در حقوق ایران، اصل یا قاعده ای که به طور صریح بر نظریه پیشگیری اشاره کند وجود ندارد؛ اما اصول و قواعدی در فقه و حقوق موضوعه ایران هستند که با نظریه پیشگیری مرتبط بوده و این نظریه از روح این اصول و قواعد قابل استنتاج است. از جمله این اصول و قواعد می توان به لاضرر،بنای عقلاء، احتیاط، احترام به مال مردم اشاره کرد که با پشتوانه های فقهی و عقلانی نقش مهمی در پذیرش و تقویت نظریه پیشگیری دارند. این قواعد و اصول که ریشه در عقل عملی دارند بر لزوم اجتناب از رفتارهایی که احتمال ورود ضرر به دیگران دارد تأکید می نمایند. در طرف دیگر،نظام حقوقی انگلیس که بر پایه حقوق عرفی استوار است، با بهره گیری از اصولی نظیر مصلحت عمومی، اصل تناسب، اصل همسایگی،اصل معقولیت و استاندارد مراقبت معقول، به گونه ای متفاوت اما هم سو، بر لزوم رعایت رفتارهای پیشگیرانه در قبال اشخاص ثالث تأکید دارند. مطالعه تطبیقی این دو نظام حقوقی نشان می دهد که با وجود تفاوت های ساختاری، رویکردی مشترک درتوجه به پیشگیری از ضرر بر اساس عقلانیت و مصالح عمومی وجود دارد. مقاله حاضر با هدف بررسی تطبیقی اصول و قواعد نظریه پیشگیری در ایران و انگلیس، به تحلیل مبانی نظری، فقهی و حقوقی این رویکرد در دو نظام حقوقی می پردازد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 بهمن 1404

  • تاریخ دریافت 14 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 19 بهمن 1404