فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

بزهکاری یقه‌مجازی‌ها؛ برآیند موقعیت یا شخصیت

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد قم)، قم، ایران
چکیده
بزهکاری یقه‌مجازی‌ها، ارتکاب جرایم یقه‌سفیدیِ مبتنی بر نیرنگ و فریب در فضای مجازی است. مرتکبان این جرایم با انگیزه‌های مالی و اقتصادی در فضای مجازی و با استفاده از امکانات این فضا به جرایم تزویرآمیز دست می‌یازند. آن‌ها ضمن برخورداری از هوش سایبری بالا، موقعیت‌سنجی و ناشناختگی در فضای اینترنتی که شبکه‌ای پویا و دارای محتوای دائماً در حال تغییر است، اقدامات فریبکارانۀ خود را با زیرکی در مدت مدیدی پنهان می‌نمایند. لذا گسترۀ ماهیت زیان‌بار رفتارهای آن‌ها و آسیب‌های اقتصادی ـ اجتماعی ناشی از جرایم ایشان معمولاً به مراتب وسیع‌تر از دیگر بزهکاران است. پرسش اساسی آن است که علت بزهکاری یقه‌مجازی‌ها چیست؟ یافته‌های پژوهش با شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی، مبیّن آن است که اگرچه غالباً بزهکاری یقه‌مجازی‌ها، همانند سایر بزهکاران تابع عوامل متعدد زیستی ـ روانی ـ اجتماعی است، اما برون‌داد تقارنِ موقعیت و شخصیت به عنوان مهم‌ترین عوامل بزهکاری ایشان قلمداد می‌گردد؛ آن چنان که سد مقاومتِ بزهکار یقه‌مجازی با افول یا تغلیب عوامل ایجابیِ بازدارنده یا متغیرهای شخصیتیِ سلبی و سوق دهنده به بزهکاری حفظ یا شکسته می‌شود. بدین سان رفتار بزهکار یقه مجازی در کنار دیگر متغیرهای وابستۀ موجد جرم، تابع شخصیت اوست و برخورداری از اختلالات سه‌گانۀ شخصیتیِ مشترک با بزهکاران یقه سفید از قبیل خودشیفتگی، شخصیت ضداجتماعی و روان‌ستیزی در کنار خصیصۀ منحصر به فرد درون گرایی آن‌ها، برآیند توجیه بزهکاری آن‌ها است. پیوستار شخصیتی افراد از بالیدگی و پایداری تا اختلال و ناپایداری می‌تواند با بهره‌مندی از استحکام روانی، وی را حفظ نموده و یا به ورطۀ بزهکاری سوق می‌دهد. 
کلیدواژه‌ها

موضوعات


دوره 31، شماره 114
تابستان 1405
صفحه 103-124

  • تاریخ دریافت 26 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 07 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 05 دی 1404