فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

سنجش حقوقی ساختار قانونی اداره امور حدنگاری منابع طبیعی

نوع مقاله : پژوهش کاربردی

نویسنده
دانشیار حقوق ثبت، دانشکدۀ ثبت و مدیریت قضائی، دانشگاه علوم قضائی و خدمات اداری
چکیده
از سال 1351ش که قانونگذار  با الحاق مادۀ 156 به قانون ثبت اسناد و املاک مقرر کرد که «به‌منظور تشخیص حدود و موقعیت املاک واقع در محدودۀ شهرها و حومه، نقشۀ املاک به صورت کاداستر تهیه خواهد شد ...» و به‌رغم این تصریح در قانون جامع حدنگار (کاداستر) کشور، مصوب 1393 که سازمان ثبت اسناد و املاک کشور متولی اجرای حدنگاری است (مادۀ 2) و این دستور قانونگذار در مادۀ 3 همین قانون که سازمان مذکور مکلف است ظرف مدت پنج سال از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این قانون، حدنگاری را به انجام برساند و تکلیف قانونی «تمام دستگاه‌ها» به همکاری با سازمان ثبت جهت اجرای حدنگاری (تبصرۀ مادۀ 3)، هنوز هم این هدف قانونگذار به‌طور کامل تحقق نیافته است. کاوش عوامل این تأخیر را باید بر حسب اقسام موضوعی کاداستر جست‌وجو کرد. پژوهشی که نتایج آن در این مقاله منعکس شده است، با هدف کاوش این عوامل در قلمرو موضوعی کاداستر منابع طبیعی، با رویکرد حقوق عمومی است. به این ترتیب، نوع پژوهش از نظر متدولوژی، توصیفی ـ تحلیلی و از جهت هدف، کاربردی است. در گردآوری اطلاعات، روش‌های کتابخانه‌ای و رجوع به اسناد و مدارک  به‌کار برده شده است. با تحلیل اطلاعات این پژوهش، این نتیجه به‌دست آمده است که قانونگذار سازمان ثبت اسناد و املاک کشور را متولی بعضی از فرایندهایی کرده است که ذاتاً و از نظر فنی، از عناصر اصلی و رُکنی مجموعه وظایف دستگاه‌های اجرایی دیگر ـ مثل سازمان نقشه‌برداری کشور، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری ـ بوده است. بر این مبنا، پیشنهاد این پژوهش، رفع نقص‌ها و اشکال‌های قانون جامع حدنگار (کاداستر) کشور و برگردانی امور به مسیر طبیعی و ذاتی، و بازتنظیم ساختار قانونی «حدنگاری» مورد نظر در قانون جامع حدنگار (کاداستر) کشور، با به‌کارگیری الگوی علمی [پروژۀ ملی]، از سوی قانونگذار است.
کلیدواژه‌ها

الف) منابع فارسی
Ø  حبیبی درگاه، مهران (1399)، «مفهوم کاداستر کارکرد و آثار آن»، فصلنامۀ پژوهش‌های نوین حقوق اداری، شمارۀ 3.
Ø  حسن بن علی المراغی الملقب باعتمادالسلطنه (جمادی‌الاخری 1307)، «کاداستره»، شمارۀ کتابخانۀ ملی: 7405.
Ø  طباطبائی موتمنی، منوچهر (1399)، حقوق اداری، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، پژوهشکدۀ تحقیق و توسعه.
Ø  علیزاده، جواد، و فرحناز مومن (1400)، «نقش نقشه‌برداری کاداستر در صیانت از حقوق بیت‌المال در اراضی و منابع طبیعی در پرتو اصل حقوق عمومی»، نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی،شمارۀ 51.
Ø  کریمیان، محمدوزین (1403)، «ابهام دکترینی در مفهوم "شرکت دولتی" در جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامۀ مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران، شمارۀ 1.
Ø  کریمیان، محمدوزین (1402)، «سرگردانی تئوریک در تبیین و نوع‌شناسی حقوقی مؤسسات و/ یا نهادهای عمومی غیردولتی»، تحقیقات حقوقی، شمارۀ 101.
Ø  کریمیان، محمدوزین (1401)، «تحلیل رابطۀ ریاضی با حقوق: با تمرکز بر منابع حق و تکلیف و نظریۀ عدالت»، دیدگاه‌های حقوق قضائی، دورۀ 27، شمارۀ 100.
Ø  محمدی، شیوا و سعید خردمندی ( 1399)، «واکاوی علل عدم موفقیت طرح کاداستر در کشور از دیدگاه حقوق اداری»، فصلنامۀ پژوهش‌های نوین حقوق اداری، شمارۀ 5.
Ø  مهرزاد، مهران (1395)، کاداستر، چاپ دوم (اول از ویرایش جدید)، تهران: جنگل، جاودانه.
 
ب) منابع اینترنتی
Ø  «اهداف» سازمان نقشه‌برداری کشور، < https://ncc.gov.ir >
Ø  برنامه‌ریزی عملیاتی در راستای اجرای قانون جامع حدنگار، <https://cadastre.ssaa.ir  >
Ø  تاریخچۀ سازمان نقشه‌برداری کشور، < https://ncc.gov.ir >
Ø  تاریخچۀ سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، < https://frw.ir >
Ø  تاریخچۀ شورای عالی نقشه‌برداری، < https://ncc.gov.ir >
Ø  سازمان جغرافیایی، <https://defanews.ir  >
-    «وظایف» سازمان نقشه‌برداری کشور، <https://ncc.gov.ir  >
 

  • تاریخ دریافت 28 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 26 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 23 اردیبهشت 1404