فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

قلمرو حمایت از اموال فکری در حقوق بین الملل سرمایه گذاری و موافقت نامه های سرمایه گذاری بین المللی ایران

نوع مقاله : پژوهش کاربردی

نویسنده
دانش‌آموختۀ دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم
چکیده
با گذر از تحولات حقوق بین‌الملل سرمایه‌گذاری، که موجب تثبیت قاعدۀ حمایت از اموال فکری در این نظام حقوقی شده، اکنون اینکه قلمرو حمایت از اموال مذکور چگونه است، یکی از مسائل و چالش‌های کنونی در تفسیر و اجرای موافقت‌نامه‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللی، ازجمله در ارتباط با کشورمان است.
مطابق نتایج تحقیق حاضر حقوق بین‌الملل سرمایه‌گذاری دارای برخی ویژگی‌های اساسی در راستای گسترش قلمرو حمایت از اموال فکری است، که از میان آن‌ها جز درخصوص تردیدناپذیری حمایت از اموال مذکور به‌مثابۀ سرمایه، در سایر ویژگی‌ها رویکرد مرجح در موافقت‌نامه‌های سرمایه‌گذاری کشورمان تابع برخی ملاحظات است. در زمینۀ حمایت از مصادیق خاص اموال فکری نیز، اصل عدم حمایت از تقاضای ثبت اختراع بوده، تمایل برای حمایت از منابع ژنتیک، دانش سنتی و فولکلور مشهود است، و حمایت فراتریپس مغایر با ظرفیت‌های تقنینی و اجرایی و مصالح اساسی کشورهای در حال توسعه، ازجمله ایران، است. در این میان تعدیل رویکرد موسع ایران در حمایت از اموال فکری به‌مثابۀ سرمایه در موافقت‌نامه‌های سرمایه‌گذاری بین‌المللی ضروری است.
کلیدواژه‌ها

الف) منابع فارسی
Ø    اسدلو، مرتضی(1396)،  «توسعه در مفهوم سرمایه: نقطۀ عزیمت تعاملات معاهدات سرمایه‌گذاری با حقوق مالکیت فکری»، مجلۀ حقوقی بین‌المللی، شمارۀ 1.
Ø    اسلامی‌تبار، امیر، حقی، محسن و رئیسی، محسن (1402)، «ارزش‏‌گذاری اموال نامشهود در حقوق ایران، چین و کرۀ جنوبی»، دیدگاه‌های حقوق قضائی، دورۀ 28، شمارۀ 104.
Ø    بهمئی، محمدعلی و فرج مهرابی، حسن (1400)، «ضوابط جبران خسارت ناشی از سلب مالکیت از سرمایه‌گذار خارجی از دیدگاه تحلیل اقتصادی حقوق»، مجلۀ مطالعات حقوق عمومی، دورۀ 51، شمارۀ 3.
Ø    حکمت‌نیا، محمود (1395)، «اصل سرزمینی؛ مبنای نظری و آثار آن در نظام حقوق مالکیت فکری»، مجلۀ حقوق اسلامی، دورۀ 13، شمارۀ 48.
Ø    سازمان تجارت جهانی (1398)، اسناد حقوق سازمان جهانی تجارت، ترجمۀ گروه مترجمین مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی.
Ø    شیروی، عبدالحسین (1398)، حقوق تجارت بین‌الملل، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
Ø    ضیائی، سید یاسر و جوادی، سعیده (1398)، «حمایت از مالکیت فکری در حقوق بین‌الملل سرمایه‌گذاری خارجی»، مجلۀ مطالعات حقوقی، دورۀ یازدهم، شمارۀ 2.
Ø    فلسفی، هدایت‌الله (1398)، حقوق بین‌الملل معاهدات، تهران: نشرنو.
Ø    کسنوی، شادی (1398)، «حل و فصل دعاوی دولت ـ سرمایه‌گذار در موارد نقض حقوق مالکیت فکری»، فصلنامۀ پژوهش‌های بازرگانی، شمارۀ 93.
Ø    مهدوی، ابوالقاسم و برخورداری، سجاد (1387)، «حقوق مالکیت فکری و جریان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (مورد ایران)»، مجلۀ دانش و توسعه، دورۀ 15، شمارۀ 24.
Ø    میرحسینی، سید حسن (1391)، فرهنگ حقوق مالکیت معنوی جلد اول حقوق مالکیت صنعتی، تهران: بنیاد حقوقی میزان.
Ø    نظام‌الملکی، جعفر (1397)، حمایت حقوقی از نوآوری‌های زیست فناوری متن باز، رسالۀ دکتری، دانشکدۀ حقوق دانشگاه قم.
Ø    نظام‌الملکی، جعفر (1390)، «قابلیت حمایت از ابداعات مهندسی ژنتیک در نظام حقوق مالکیت فکری»، فصلنامۀ حقوق پزشکی، شمارۀ 18. 

  • تاریخ دریافت 05 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 03 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 23 اردیبهشت 1404