چیستی رشد کیفری و جایگاه آن در نظام حقوقی ایران از موضوعات چالش‌برانگیزی است که در سال‌های اخیر به‌خصوص پس از تصویب ماده 91 قانون مجازات اسلامی، بحث‌های فراوانی را به همراه داشته است. در این نوشتار درصدد آنیم که با توصیف و تحلیل منابع علمی و دقت در مبانی فقهیِ مدنظر قانون‌گذار در تدوین این ماده، رویکرد نسبتاً جدید آن را تبیین نماییم. برآمد این پژوهش آن است که قانون‌گذار، طبق ماده 91، بلوغ را تنها اماره‌ای بر رشد کیفری می‌داند؛ بدون آنکه میان این دو مفهوم تلازمی برقرار باشد. به‌واقع آنچه اهمیت دارد احراز ادراک به‌عنوان مبنای مسئولیت کیفری است؛ نه صرف رسیدن به سن بلوغ. یافتۀ دیگر این پژوهش آن است که بنا بر منابع علمی، تقنینی و اسناد بین‌المللی در رشد کیفری افراد بالغ زیر 18 سال شبهۀ جدی وجود دارد؛ بنابراین به‌ حکم ماده 91، مجازات حدود و قصاص، مانند مجازات تام در تعزیرات، از این افراد ساقط شده و ایشان در این جرائم نیز به تحمل اقدامات تأمینی یا مجازات‌هایی با این ماهیت محکوم خواهند شد؛ مگر آنکه کمال عقل فرد متهم، با نظر به داده‌های علمی و توسط متخصصان این حیطه، به‌طور قطعی اثبات شود.