فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

تحدید قلمرو کیفر سالب آزادی درقانون کاهش مجازات حبس تعزیری

نوع مقاله : تحلیلی و انتقادی

نویسنده
استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران
چکیده
شکست برنامه‌های اصلاح و بازپروری زندانیان موجب شد تا نظام‌های کیفری بیش از پیش به محدود کردن موارد و دامنۀ اعمال کیفر حبس گرایش پیدا کنند و با اتخاذ تدابیری از معایب حبس اجتناب ورزند. برای این منظور از روش کاهش قلمرو اعمال کیفر سالب آزادی و جایگزینی تدابیر غیرسالب آزادی استفاده می‌شود. سیاست جنایی ایران از هر دو روش برای اجتناب از معایب زندان بهره گرفته است. قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399 از مهم‌ترین قوانینی است که برای این منظور تصویب شده است. این مسئله که قانون مذکور تا چه حد توانسته است به اهداف کاهش توسل به حبس و تحدید قلمرو آن دست یابد، موضوع اصلی این تحقیق را تشکیل می‌دهد. در این تحقیق با روش بنیادی نظری و توصیف و تحلیل حقوقی و با استفاده از مبانی و اندیشه‌های کیفرشناسی به ارزیابی قانون مذکور پرداخته شده است. تقلیل درجه و میزان حبس تعزیری و تبدیل آن به مجازات دیگری که متناسب با وضعیت مجرم باشد و تعلیق اجرای مجازات حبس، از روش‌های مورد استفادۀ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری محسوب می‌شود. با این حال، قانونگذار در مواردی از موضوع کاهش حبس تعزیری خارج شده و به کاهش و تبدیل مجازات‌های دیگر مثل کاهش انفصال دائم به موقت و تبدیل شلاق به جزای نقدی پرداخته است؛ و حتی برخلاف سیاست کیفرزدایی مجازات تکمیلی را که قبلاً برای ‌جرائم تعزیری درجۀ یک تا شش مقرر شده بود به دیگر ‌جرائم تعزیری تسری داده است.
کلیدواژه‌ها

الف) منابع فارسی
Ø  آشوری، محمد (1401)،جایگزین‌های زندان یا مجازات‌های بینابین، تهران: جهش.
Ø  آنسل، مارک (1395)، دفاع اجتماعی، ترجمۀ محمد آشوری و علی‌حسین نجفی ابرندآبادی، تهران: گنج دانش.
Ø  پرادل، ژان (1396)، تاریخ اندیشه‌های کیفری، ترجمۀ علی حسین نجفی ابرندآبادی، تهران: سمت.
Ø  جوان جعفری ، عبدالرضا و نورپور، محسن  (1394)، «تعقیب‌زدایی کیفری بازتابی نوین از الغاگرایی کیفری»، پژوهش‌نامۀ حقوق کیفری، دورۀ 6 ، شمارۀ 2 .
Ø  سلطانی، امید (1399)، «نظریات مشورتی ادارۀ کل حقوقی قوۀ ‌‌قضائیه پیرامون قانون کاهش مجازات حبس تعزیری»، سایت اختبار <www.Ekhtebar.ir,1399>.
Ø  سیاه‏پور، محمدرضا، بهمن‌پوری، عبدالله، و صالحی، کریم (۱۴۰۳)، «آثار و نتایج و ایرادات درجه‌بندی مجازات‌های تعزیری»، دیدگاه‌های حقوق قضایی، شمارۀ ۱۰۶.
Ø  صانعی، پرویز (1371)، حقوق جزای عمومی، ج2، تهران: گنج دانش.
Ø  علی‌آبادی، عبدالحسین (1368)، حقوق جنایی، ج2، تهران: فردوسی.
Ø  فاخری، نریمان (1377)، موارد جایگزینی مجازات سالب آزادی و روش‌های آن در حقوق کیفری ایران، رسالۀ دکتری، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
Ø  گسن، ریموند (1370)، جرم‌شناسی کاربردی، ترجمۀ مهدی کی‌نیا، تهران: مترجم.
Ø  محقق داماد، مصطفی (1401)، قواعد فقه، ج چهارم، تهران: نشر علوم اسلامی.
Ø  منصورآبادی، عباس (1399)، حقوق جزای عمومی3، تهران: میزان.
Ø  نجفی ابرندآبادی،علی‌حسین و هاشم‌بیگی، حمید (1397)، دانشنامۀ جرم‌شناسی، تهران: گنج دانش.
Ø  هریس، رابرت و همکاران (1376)، تعلیق مراقبتی در دنیا، ترجمۀ حسین آقایی‌نیا، تهران: میزان.

  • تاریخ دریافت 13 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 23 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 23 اردیبهشت 1403