براساس سلسلهمراتب در هرم هنجاری، مقررات مادون نباید مغایر قوانین مافوق باشند. هرچند قانون و مقررات مبتنی بر آن از منابع مهم حقوق هستند، لکن گاهی در حجیت حکومت برخی مقررات بخشی و مادون قانون تردیدهایی پیش میآید؛ به نحوی که از اعتبار آن میکاهد یا در معرض اعتراض و ابطال قرار میدهد. عموماً از زمینههای مهمی که باعث استناد به مقررات مادون قانون میشود، تفویضها و احالههایی است که بهسبب رعایت مسائل تخصصی و فنی شکل میگیرد. از این منظر، چون قانونگذار فرصت و ابزارهای فوری جهت ترسیم زمینههای اجرایی و روزآمد برای پدیدهها را در اختیار ندارد، مبادرت به اعطای اختیار به برخی نهادها و اشخاص معین میکند تا مسائل فنی و مبتلابه با فترت یا توقف مواجه نشود تا اجرای قانون حسب شرایط روز منطبق شود. در این راستا، بازار اوراق بهادار از حوزههایی است که در عین تخصصی بودن، وضع و طبعی همراه با تحولات گسترده و حرفهای دارد که همین اوصافِ عجین با سرعت، باعث پای گذاشتن بر برخی اصول مربوط به تفکیک قوا و مقولۀ قانونگذاری مبتنی بر اقدام مستقیم پارلمان شده و قانونگذار را مجاب میکند وضع ضابطه را تحت عنوان مقرراتگذاری به نهادهای این بازار محول کند. هرچند مقرراتگذاری، قانونگذاری به معنای خاص نیست، اما اینکه امور متضمن و موجد حق و تکلیف که از شئون رکن مقننه است، به شخص دیگری محول شود، با چالشهایی روبهروست و در عین حال توجیهاتی نیز دارد. لذا بهسبب اینکه این حوزه در احاطۀ انبوهی از مقررات مادون قانون قرار گرفته، با رویکرد تحلیلی و مبتنی بر استدلالهای معارض در مقام ارزیابی جهات و توجیهات حقوقی مقررات بخشی بر بورس و بازار اوراق بهادار برآمدهایم تا با امعان نظر به ادلۀ سلبی و ایجابی، عناصر موجهه و ابهامهای این مهم را بررسی و نیروی الزامآور در مقررات مصوب مقامات بازار سرمایۀ ایران (شورای عالی بورس و اوراق بهادار و هیئت مدیرۀ سازمان بورس و اوراق بهادار) بر معاملات اوراق بهادار و تنبیهات انضباطی یا انتظامی را برشمریم.
ابراهیمی، مریم (1392)، مبانی حقوقی بیع سهام در بورس، تهران: نوای مدرسه و مرکز مالی ایران.
اردبیلی، محمدعلی (1396)، حقوق جزای عمومی، ج 1، ویراست سوم، تهران: میزان.
امامی، محمد و کورش استوار سنگری (1396)، حقوق اداری، ج 2، تهران: میزان.
امامی، محمد و کورش استوار سنگری (1399)، حقوق اداری، ج 1، تهران: میزان.
باقری، محمود و محمد صادقی (1400)، «مسائل و تبعات حقوقی بانکداری سایه»، فصلنامۀ دیدگاههای حقوق قضائی، شمارۀ 96.
پیری، فرهاد (1400)، حقوق بورس و اوراق بهادار، تهران: جنگل.
حامدی، میثم و سید محمدجواد فرهانیان (1394)، تنظیم و نظارت در بازارهای مالی، تهران: نوای مدرسه با همکاری بورس اوراق بهادار تهران.
راسخ، محمد (1384)، بنیاد نظری اصلاح نظام قانونگذاری، تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
راسخ، محمد و سید مجتبی حسینی کرابی (1394)، «مفهوم رگولاسیون در قلمرو حقوق»، دانشنامۀ حقوق اقتصادی، دورۀ 22، شمارۀ 8.
رستمی، هادی (1400)، «سیاست جنایی بخشنامهمدار در فرایند دادرسی کیفری»، فصلنامۀ مجلس و راهبرد، شمارۀ 108.
سلطانی، محمد (1393)، «معاملات عمدۀ سهام در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران»، فصلنامۀ پژوهش حقوقخصوصی، سال سوم، شمارۀ 9.
سلطانی، محمد (1396)، حقوق بازار سرمایه، تهران: سمت.
صادقی، محمد (1401)، حقوق معاملات اعتباری اوراق بهادار، تهران: شهر دانش.
صقری، محمد و رضا خودکار (1398)، «بررسی کارآیی قاعدۀ اکثریت در شرکتهای سهامی و ایجاد تعادل میان سهامداران اقلیت و اکثریت»، فصلنامۀ پژوهش حقوق خصوصی، شمارۀ 28.
طباطبائی مؤتمنی، منوچهر (1395)، حقوق اداری، چاپ بیستم (ویراست 4)، تهران: سمت.
قاضی شریعتپناهی، سید ابوالفضل (1385)، بایستههای حقوق اساسی، تهران: میزان.
کاتوزیان، ناصر (1385)، فلسفۀ حقوق، ج 2، تهران: شرکت سهامی انتشار.
کاویانی، کوروش (1394)، «حقوق معاملات بورس در چنبرۀ نرمافزارها»، فصلنامۀ نقد کتاب فقه و حقوق، شمارۀ 1.
کاویانی، کوروش (1397)، مقدمۀ حقوق تجارت (حقوق تجارت 1)، چاپ دوم، تهران: میزان.
مرکز مالمیری، احمد (1399)، «مجوززدایی بهمثابۀ مقرراتزدایی: تحلیل مفهومی مقرراتزدایی در ایران»، مجلس وراهبرد، شمارۀ 104.
میرمحمدصادقی، حسین (1400)، حقوق جزای عمومی، ج 1، تهران: دادگستر.
نوبهار، رحیم و ایمان شاهبیگی (1399)، «تحول پارادایم تنبیه به تنظیم در پرتو نظریۀ تنظیمگری پاسخگو»، مطالعات حقوق کیفری و جرمشناسی، دورۀ 50، شمارۀ 2.
نوربها، رضا (1388)، زمینۀ حقوق جزای عمومی، تهران: گنج دانش.
نیازپور، امیرحسن (1396)، «تکالیف سازمان بورس و اوراق بهادار در زمینۀ پیشگیری از جرم»، فصلنامۀ راهبرد، شمارۀ 82.
هادیفر، داود (1389)، نهادهای حقوقی تنظیم مقررات، ساختار و سازوکار اجرایی، تهران: عترت نو.
هاشمی، سید محمد (1392)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج 2، تهران: میزان.
وکیلیان، حسن (1386)، «تورم قانونگذاری و کیفیت قانون»، ترجمۀ اثری از سوین انگ، مجلس و پژوهش، شمارۀ 54.
وکیلیان، حسن و احمد مرکز مالمیری (1395)، «مقدمهای بر فلسفۀ قانونگذاری: در تکاپوی ارتقای کیفیت قانون»، پژوهشحقوق عمومی، دورۀ 18، شمارۀ 51.
صادقی, محمد. (1403). نیروی الزام آور در مقررات مادون قانون حاکم بر بازار اوراق بهادار ایران. فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی, 29(108), 69-100. https://doi.org/10.22034/jlvi.2025.2036341.1212
MLA
صادقی, محمد. "نیروی الزام آور در مقررات مادون قانون حاکم بر بازار اوراق بهادار ایران", فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی, 29, 108, 1403, 69-100. doi: 10.22034/jlvi.2025.2036341.1212
HARVARD
صادقی محمد. (1403). 'نیروی الزام آور در مقررات مادون قانون حاکم بر بازار اوراق بهادار ایران', فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی, 29(108), pp. 69-100. doi: 10.22034/jlvi.2025.2036341.1212
CHICAGO
محمد صادقی, "نیروی الزام آور در مقررات مادون قانون حاکم بر بازار اوراق بهادار ایران," فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی, 29 108 (1403): 69-100, doi: 10.22034/jlvi.2025.2036341.1212
VANCOUVER
صادقی محمد. نیروی الزام آور در مقررات مادون قانون حاکم بر بازار اوراق بهادار ایران. دیدگاههای حقوق قضایی. 1403;29(108):69-100. doi: 10.22034/jlvi.2025.2036341.1212