درجه بندی و فازبندی در حقوق کیفری به عنوان یکی از مباحث روز متأثر از منطق فازی است. حقوق کیفری دارای مفاهیمی با معانی مدرج است که برای شناخت دقیق تر نمی توان آنها را مطلق نگریست، بلکه نگرش فازی به یاری این مفاهیم شتافته تا در جایگاه واقعی خود قرار گیرند و نهایتاً تصمیم گیری و قضاوت مؤثر شوند. ازجمله نتایج چنین تفکری درجه بندی جرائم و مجازاتهاست که می بایست از الگوی مشخصی بر مبنای شدت و ماهیت برخوردار باشد. این الگو برای اولین بار در درجه بندی مجازاتهای تعزیری در مادۀ 19 قانون مجازات اسلامی 1392 نمود یافت. با درنظر داشتن این ماده، پژوهش حاضر درپی پاسخگویی به سؤالاتی چند است، ازجمله اینکه درجهبندی مجازات تعزیری در مادۀ 19 با درنظر گرفتن مدیریت فازی، در مواردی همچون تصمیمگیری و قضاوت چه تأثیری دارد؟ آثار و نتایج چه ایراداتی بر این درجهبندی وارد است؟ و راهحلهای ایرادات از چه طریقی قابل دست یابی است؟ پژوهش پیشرو به روش توصیفی ـ تحلیلی و با هدف بررسی درجهبندی تعزیرات درپی بررسی ایراداتی همچون جامع و مانع نبودن، عدم توازن از نظر شدت و مواردی از این دست است. همچنین علاوه بر بررسی نقاط قوت درجهبندی مجازات تعزیری در قانون مصوب 1392 نسبت به سال 1357، درپی بررسی و تحلیل ایرادات موجود همچنین ارائۀ راهکار جهت از میان بردن ایرادات است. در راستای بررسی موارد فوق به این نتیجه میتوان رسید که ضابطهمندی سیاست کیفری تقنینی در پیشبینی میزان مجازات، ضابطهمندی مسئولیت کیفری با توجه به نقش مرتکب، ضابطهمندی تعدد و تکرار در تشدید مجازاتها، ضابطه بندی تخفیف مجازاتها و... ازجمله آثار و نتایج مثبتی است که درجه بندی مجازاتهای تعزیری درپی داشته است. در مقابل، درجهبندی مجازاتهای تعزیری در ق.م.ا. 1392 مصون از ایراد نبوده و دارای ایراداتی است.
آشوری، محمد (1397)، عدالت کیفری 2 (مجموعه مقالات)، تهران: دادگستر.
آلطه، هاشم (1393)، «آسیبشناسى درجهبندى مجازاتها در قانون جدید مجازات اسلامى»، فصلنامۀ تعالی حقوق، دوره جدید، شمارۀ 7.
ابوذری، مهرنوش (1395)، کاربرد منطق فـازی در حقـوق کیفـری ایـران، رسـالۀ دکتـری، دانشگاه تهران.
اسلامی، اسفندیار (1391)، منطق فازی و کاربردهای آن، تهران: انتشارات دانشگاه شهید باهنر.
الهام، غلامحسین و محسن برهانی (1393)، درآمدی بر حقوق جزای عمومی، واکنش در برابر جرم، تهران: میزان.
بهرهمند، حمید (1396)، «درجهبندی تعزیرات: از نوآوری تا بازاندیشی»، فصلنامۀ مجلس و راهبرد، شمارۀ 24(92).
بیاتی، مجید (1392)، بررسی و تحلیل درجهبندی مجازاتهای تعزیری در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، دومین کنفرانس بینالمللی مطالعات حقوقی و قضائی.
توجهی، عبدالعلی (1394)، آسیبشناسی قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضائیه.
خالقی، علی (1387)، حقوق جزای عمومی، تهران: سمت.
دهخدا، علیاکبر (1377)، لغتنامه، تهران: مؤسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
شمس ناتری، محمدابراهیم (1393)، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی، تهران: میزان.
صالحی، علی، سیدمحمود میرخلیلی و سیددرید موسوی مجاب (1397)، «نگاه واقعگرایانه به فلسفۀ کیفر در حقوق اسلامی و جایگاه پیشگیری در آن»، مبانی فقهی حقوق اسلامی، شمارۀ 11(2).
صفاری، علی و راضیه صابری (1399)، «مفهوم تقارن بین عناصر مادی و معنوی در نگرشهای مختلف منطقی (نگرش مناسب برای قانونگذاری)»، تحقیقات حقوقی، شمارۀ 23(89).
مهرا، نسرین و موذنزادگان، عباس و قورجی بیگی، مجید (1396)، «تحلیل تطبیقی الگوهای کیفردهی در نظام کیفری ایران و انگلستان»، پژوهشهای حقوق کیفری، 6(20)، 105 ـ 140.
ب) منابع عربی
ابن ادریس، محمد بن منصور بن احمد (1410ق)، السرائر الحاوی التحریر الفتاوی، جلد سوم، قم: انتشارات حوزۀ علمیۀ قم.
ابنمنظور، محمد بن مکرم (1414ق)، لسان العرب، جلد چهارم، قم: نشر ادب الحوزه.
شریفی، روحالله (1395)، «اهمیت منطق فازی در مدیریت»، دومین کنفرانس بینالمللی مدیریت و کارآفرینی، با تأکید بر شرایط اقتصاد مقاومتی.
شهید ثانى، زینالدین بن على (1413ق)،الروضه البهیه، جلد چهاردهم، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
شمس نازی، محمدابراهیم و هادی کرامتی معز (1395)، «آسیبشناسی درجهبندی هشتگانۀ مجازاتهای تعزیری»، مجلۀ تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بینالملل، سال نهم، شمارۀ 33.
اصفهانی، راغب (1412ق)، مفردات. ترجمۀ حسین غلامرضا خسروی، تهران: مرتضوی.
محقق، نجمالدین جعفر بن حسن حلّى (1408ق)، المختصر النافع فی فقه الإمامیة، جلد چهارم، تهران: الهام.
