جذب و گزینش قضات در راستای الگوی قاضی تراز جمهوری اسلامی ایران، تغییراتی در پارادایم و گفتمان مدیریت فرایند گزینش نیروی انسانی در قوۀ قضائیه را می طلبد؛ ازجمله بازنگری و تدوین شاخص های شفاف و استانداردِ علمیِ حقوقی و پیراحقوقی، اخلاقی، سلامت جسمی و روانی، و اوصاف خاص تصدی منصب قضا. تمهید بایسته های توسعۀ شرایط مندرج در مادۀ ۱۳ آییننامۀ نحوۀ جذب، گزینش و کارآموزی داوطلبان قضاوت و استخدام قضات، در گرو بازاندیشی در روان سنجِ شغلی، روزآمدسازی شیوه های گزینش عقیدتی ـ سیاسی، در چارچوب ایجاد «سامانۀ جامع سنجش عملکرد قضات» بهمثابۀ یکی از تکالیف مهم سند تحول قضائی و نیز از مصوبات قرارگاه پیگیری اجرای فرامین و سیاستهای ابلاغی مقام معظم رهبری است. این جستار، با روش توصیفی ـ تحلیلی، بر پایۀ این آموزه که گذار به سطح بالاتری از استانداردهای کنونیِ سنجش ویژگی های داوطلبان قضاوت موجب کاهش بزه دیدگیِ اصحاب دعوا از قضاوتِ قاضیِ ناتراز و تقلیل جرائم حکومتیِ مرتبط می شود، ضمن شرح نقش برخی نارسایی های آموزش و مهارت دانش آموختگانِ حقوقی در دوریِ نسبی از الگوی قاضیِ تراز ج.ا.ا، دو مورد از بایسته های تحول در آموزش قضات را از منظر راهبرد شایستگی منابع انسانی تبیین میکند، اهمیت جایگزینیِ آزمونِ خاصِ طراحی نشده (هگزاکو قضائی و سرمایۀ روان شناختی قضائی) با آزمون های متداول شخصیت شناسیِ MMPI و NEO جهت روان سنجیِ عامل های شخصیتیِ مهم در قضاوت را تبیین می سازد.
بابایی، محمدعلی (1390)، «بزهکاران پیشینهدار؛ از سرکوبی بزهکاران خطرناک تا مدیریت خطر ارتکاب جرم»، تحقیقات حقوقی، شمارۀ 53.
پورقهرمانی، بابک و ایرج نگهدار (1397)، «ارزیابی رویکرد قضات به اعمال نهادهای ارفاقی جدید (مطالعۀ موردی محاکم کیفری استان کردستان)»، مطالعات حقوق کیفری و جرمشناسی، دورۀ 48، شمارۀ 2.
جهانی، فرخزاد و بهنام غفاری (1396)، مطالعه درخصوص نظام جذب، گزینش، آموزش، انتصاب و نظارت بر قضات کشورهای آلمان، پاکستان، ترکیه و مالزی، تهران: پژوهشگاه قوۀ قضائیه.
جوادی، شاهین و زهرا نعیمی (1396)، «پایش محیط کسبوکار ایران در زمستان 1395»، (ارزیابی 232 تشکل اقتصادی سراسر کشور از مؤلفههای ملی محیط کسبوکار در ایران)، بیستوششمین و آخرین مطالعۀ فصلی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در سنجش محیط کسبوکار در ایران، گروه مطالعات کسبوکار دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
حیدرنژاد، ولیالله و سیدمحمدمهدی غمامی (1398)، «مطالعۀ تطبیقی شرایط و فرآیندهای انتخاب و انتصاب قضات در نظامهای حقوقی آمریکا و فرانسه»، حقوق تطبیقی، دورۀ 10، شمارۀ 1.
حیدرنژاد، ولیالله و حمید بهرهمند (1399)، جذب و گزینش قضات: مطالعۀ تطبیقی در فقه امامیه، حقوق ایران و نظامهای قضائی منتخب، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
خالقی، علی و سیامک اصغرلو (1401)، «ارزیابی عملکرد دادسراهای عمومی و انقلاب و دادگاههای کیفری دو تهران درمورد تعلیق تعقیب و تعویق صدور حکم در سالهای 1397 و 1398»، پژوهشهای حقوق جزا و جرمشناسی، دورۀ 10، شمارۀ 20.
راضی، علی، رضا رضایی و احمدعلی یزدانپناه (1400)، «مدلسازی معماری سازمانی چابک: ارزیابی کاربردپذیری شش استاندارد مدلسازی بر مبنای چارچوب ملی معماری سازمانی ایران»، فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران، دورۀ 13، شمارۀ 47 و 48.
رمضانیان فهندری، هادی و سیدعلیرضا خطیبی (1399)، «رابطۀ فرهنگ سازمانی با اقدامات مدیریت دانش در نظام قضائی کشور (نمونۀ پژوهش: دادگستری شهرستان مشهد)»، مدیریت راهبردی دانش سازمانی، سال سوم، شمارۀ 11.
سامانی، صدیقه و سیدابوالقاسم مهرینژاد (1397)، «پیشبینی وضعیت رضایت شغلی و فرسودگی شغلی قضات جنایی براساس سرمایۀ روانشناختی»، مطالعات ناتوانی، دورۀ 8، شمارۀ 99.
سعید، نسیم و محمد احمدی دهقطبالدینی (1399)، «فراتحلیل کاربرد علوم شناختی در یادگیری ترکیبی»، پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، دورۀ 8، شمارۀ 3 (31).
سیداصفهانی، سیدحسامالدین (1400)، «کاربرد نظریه بازیها در جرمشناسی با تأکید بر معمای زندانی»، در: جمعی از پژوهشگران [به کوشش مریم عباچی]، دایرهالمعارف ریاضیات و علوم جنایی، تهران: میزان.
شجاعی آرانی، سعید (1397)، بررسی تطبیقی استخدام و آموزش قضات در اروپا، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضائیه.
غمامی، سیدمحمدمهدی و امید عبدالهیان (1398)، «تحول نظام قضائی با تأکید بر کارآمدی فرایند صدور آراء قضائی»، دیدگاههای حقوق قضائی، دورۀ 24، شمارۀ 85.
فردائی بنام، کیوان، سعید رجاییپور و جواد پورکریمی (1399)، «شناسایی و اعتبارسنجی معیارهای منابع انسانی سرآمد (مطالعۀ موردی: قوۀ قضائیه جمهوری اسلامی ایران)»، مدیریت سازمانهای دولتی، دورۀ 9، شمارۀ 1.
فرزانه کندری، نرگس و سعید روحانی (1400)، «ارائۀ چارچوب مفهومی تحول دیجیتال قضائی در راستای حکمرانی دیجیتال»، مدیریت دولتی، دورۀ 13، شمارۀ 3.
قناد، فاطمه و مسعود اکبری (1401)، «تحلیل جرم حکومتی از منظر مکتب الغاگرایی زمیولوژی: بازخوانی امکانسنجی محاکمۀ قدرت»، در: نسرین مهرا و امیرحسن نیازپور [به کوشش]، حقوق کیفری پویا (مجموعه مقالهها در پاسداشت استاد دکتر محمدعلی اردبیلی)، تهران: میزان.
کسرایی، محمدسالار و آتنا غلامنیارمی (1399)، نگاهی انتقادی به علوم اجتماعی در ایران؛ آموزش، مهارت و اشتغال، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
گاراپون، آنتوان و ژان لاسگ (1400)، «عدالت کیفری، درک عدالت دیجیتال: انقلاب گرافیکی و گسستی انسانشناختی»، ترجمۀ روحالدین کرد علیوند، در: جمعی از پژوهشگران [به کوشش مریم عباچی]، دایرهالمعارف ریاضیات و علوم جنایی، تهران: میزان.
گروهی از پژوهشگران (1396)، «گزارش دورۀ کارآموزی سال 2011 میلادی مدرسۀ ملی علوم قضائی فرانسه»، در: تحقیقات قضائی، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضائیه.
گزارش جهانی یونسکو (1389)، به سوی جوامع دانشمحور، ترجمۀ محمدرضا سعیدآبادی، تهران: مجد.
نجفی ابرندآبادی، علیحسین (1401)، «حقوق کیفری آراییِ سیاست جنایی در پرتو راهبردهای سیاست عمومی»، در: نسرین مهرا و امیرحسن نیازپور [به کوشش]، حقوق کیفری پویا (مجموعه مقالهها در پاسداشت استاد دکتر محمدعلی اردبیلی)، تهران: میزان.
نصر اصفهانی، علی و طاهره آقاباباپور (1392)، «بررسی رابطۀ هویت سازمانی با سکوت سازمانی کارکنان دانشگاه اصفهان»، جامعهشناسی کاربردی، شمارۀ 4.
همتی، مجتبی و غلامرضا داودی (1396)، «مطالعۀ تطبیقی استاندارد رفتار قضائی (اسلام، ایران، آمریکا، چین) در پرتو اصول بنگلور»، مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دورۀ 9، شمارۀ 2.
ودادی، احمد و علیرضا امینی نظری (1392)، «بررسی روایی آزمون استخدام و رابطۀ آن با عملکرد (مطالعۀ موردی: شرکت نفت فلات قارۀ ایران)»، مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت، دورۀ 6، شمارۀ 20.
یازرلو، محمدتقی و همکاران (1398)، «نقش قدردانی و بخشش در پیشبینی سلامت روانشناختی کارکنان یک واحد انتظامی»، روانشناسی نظامی، دورۀ 10، شمارۀ 39.
یزدانشناس، محمد، مهربان هادیپیکانی و آذر قلیزاده (1397)، «طراحی مدل توسعۀ منابع انسانی براساس الزامات و اقتضائات نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران»، آموزش علوم دریایی، شمارۀ 13.
ب) منابع انگلیسی
Amaya, A. (2013), “Exemplarism and Judicial Virtue”, journal of Law & Literature, No. 25, Issue 3.
Ball, P. (2012), Why Society is a Complex Matter, Springer Online Publications.
Blackett, A. (2018), “Regulatory Innovation on Decent Work for Domestic Workers in the Light of International Labour Organization Convention No. 189”, International Journal of Comparative Labour Law, Vol. 34, No. 2.
Leith, P. (1992), “The Problem with Law in Books and Law in Computer: The Oral Nature of Law”, Artificial intelligence Review, Kluwer Academid Publisher, No. 6.
Liam, F., & D. Ross (2018), “Psychological Capital: A Preliminary Exploration of The Construct, Monash University”, Business and Economics, Working Paper (51),
Mahalingam, I. (1992), “Computers in Law: Some Questions, Artificial intelligence Review”, Kluwer Academid Publisher, No. 6.
Tollenaar, N., & P.Van der Heijden (2013), “Which Method Predicts Recidvism Best? A Comparison of Statistical, Machine Learning and Data Mining Predictive Methods”, Journalof Royal Statistical Society, Series A ـ176 (part 2).
Tsebelis, G. (1990), “Penalty Has no Impact on Crime: A Game ـTheoretic Analysis”, Journalof Rationality and Society, Vol. 2, No. 3.
Vishnu Priya, M.C., et al. (2014), “An Effective Data Mining Techniques for Analyzing Crime Patterns”, Journal of Computer Engineering (IOSR ـJCE), e ـISSN: 2278 ـ
World Health Organization (2014), “The International Statistical Classification of Diseases and Health Related Problems, 10th Revision (ICD ـ10)”, World Health Organization, from the original on February 1999. Retrieved at: 2/6/2023.
خاقانی اصفهانی,مهدی و نظافتی,محمدرضا . (1403). بایستههای دانشی و روان شناختی الگوی «قاضی تراز» جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی, 29(105), 45-76. doi: 10.22034/jlvi.2024.2019302.1116
MLA
خاقانی اصفهانی,مهدی , و نظافتی,محمدرضا . "بایستههای دانشی و روان شناختی الگوی «قاضی تراز» جمهوری اسلامی ایران", فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی, 29, 105, 1403, 45-76. doi: 10.22034/jlvi.2024.2019302.1116
HARVARD
خاقانی اصفهانی مهدی, نظافتی محمدرضا. (1403). 'بایستههای دانشی و روان شناختی الگوی «قاضی تراز» جمهوری اسلامی ایران', فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی, 29(105), pp. 45-76. doi: 10.22034/jlvi.2024.2019302.1116
CHICAGO
مهدی خاقانی اصفهانی و محمدرضا نظافتی, "بایستههای دانشی و روان شناختی الگوی «قاضی تراز» جمهوری اسلامی ایران," فصلنامه دیدگاههای حقوق قضایی, 29 105 (1403): 45-76, doi: 10.22034/jlvi.2024.2019302.1116
VANCOUVER
خاقانی اصفهانی مهدی, نظافتی محمدرضا. بایستههای دانشی و روان شناختی الگوی «قاضی تراز» جمهوری اسلامی ایران. دیدگاههای حقوق قضایی, 1403; 29(105): 45-76. doi: 10.22034/jlvi.2024.2019302.1116