فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

ماهیت حقوقی دعوای قلع و قمع مستحدثاث غیرمجاز در اراضی زراعی و باغات

نوع مقاله : تحقیقات بنیادی یا نظری

نویسنده
دانش آموخته دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضائی و خدمات اداری
چکیده
یکی از پدیده‌های شوم حال حاضر جامعه، تغییر کاربری غیرمجاز اراضی کشاورزی است که روز به روز می‌تواند به کاهش امنیت غذایی جامعه منجر شود. با تصویب رأی وحدت رویۀ شمارۀ 759 مورخ 21/04/1396 هیئت عمومی دیوان عالی کشور، بزه تغییر کاربری غیرمجاز اراضی زراعی و باغ‌ها درجه 7 محسوب و بنا بر رأی وحدت رویۀ شمارۀ 822 مورخ 31/03/1401 هیئت عمومی دیوان عالی کشور، بزه مذکور از جرائم آنی تلقی و  مرور زمان سه سالۀ جرائم درجه 7 اعمال و درنهایت با گذشت بیش از سه سال از وقوع بزه مذکور، صدور قرار موقوفی تعقیب به‌دلیل حدوث مرور زمان صادر می‌شود. این مقاله در صدد آن است که ضمن اعتقاد راسخ به مجازات نبودن و غیرکیفری بودن قلع و قمع، امکان‌سنجی کند. حتی با فرض صدور قرار موقوفی تعقیب، ادارات متولی امر می‌بایست از طریق طرح دعوای شایستۀ حقوقی ازقبیل قلع و قمع بنا و مستحدثات اراضی زراعی و باغ‌ها (تغییر کاربری غیرمجاز)، رسیدگی مطابق با تشریفات آیین دادرسی مدنی را از محاکم حقوقی درخواست کنند. ضرورت انجام تحقیق در این است که عدم اعلام به موقع شکایت و شروع تعقیب در برخی پرونده‌های منتهی به  صدور قرار موقوفی تعقیب در مقابل با سایر پرونده‌هایی که به موقع به تعقیب کیفری و درنهایت صدور حکم قلع و قمع و جزای نقدی از حیث کیفری منجر می‌شود، سبب احساس تبعیض می‌شود که می‌بایست درخصوص چنین اراضی که با مرور زمان مواجه شده‌اند، چاره‌ای حقوقی اندیشید. روش تحقیق در مقالۀ حاضر، با بررسی مبانی حقوقی و قضائی، به سبک تحلیلی ـ توصیفی با شیوۀ کاربردی است.


 
کلیدواژه‌ها

  • الف) منابع فارسی

    • احمدزاده، رسول و احمد رضایی‌پناه (1400)، «سیاست کیفری ایران در قبال تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها»، مجلۀ حقوقی دادگستری، شمارۀ 113.
    • بادینی، حسن (۱۳۹۲)، فلسفۀ مسئولیت مدنی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
    • بهره‌مند، حمید و ناصر قنبریان (1397)، «تحلیل حقوقی بزه تغییر کاربری غیرمجاز از طریق دیوارکشی اراضی زراعی و باغ‌ها با تأکید بر رویۀ قضائی»، مجلۀ پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، شمارۀ 12.
    • خدابخشی، عبدالله (۱۳۹۲)، تمایز بنیادین حقوق مدنی و حقوق کیفری، تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.
    • دهخدا، علی‌اکبر (1361)، لغت‌نامۀ دهخدا، تهران: مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا.
    • دینا شیلتون، الکساندر کیس (۱۳۹۶)، کتابچۀ قضائی حقوق محیط زیست، تحقیق و ترجمه محسن عبدالهی، تهران: انتشارات خرسندی.
    • کاتوزیان، ناصر (1383)، حقوق مدنی وقایع حقوقی، تهران: شرکت انتشارات تهران.
    • شمس، عبداله (1385)، آیین دادرسی مدنی، ج3، تهران: دراک.
    • غلامی،حسین (۱۳۹۶)، کیفرشناسی ـ کلیات و مبانی پاسخ‌شناسی جرم، تهران: میزان.
    • عمید،حسن (1380)، فرهنگ فارسی عمید، تهران: امیرکبیر.
    • کریمی، عباس (1386)، آیین دادرسی مدنی، تهران: نشر میزان.
    • صفیان، سعید (1389)، «تمییز خواندۀ دعوی»، مجلۀ پژوهش‌های حقوقی، شمارۀ 18.
    • قنبریان، ناصر (1396)، تغییر کاربری اراضی زراعی و باغی در حقوق کیفری ایران با تأکید بر رویۀ قضائی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه تهران .
    • متین، احمد (1385)، «مجموعه رویۀ قضائی»، قسمت حقوقی، از سال 1311 تا 1335 .
    • متین دفتری، احمد (1378)، آیین دادرسی مدنی، جلد اول، تهران: مجد.
    • متین دفتری، احمد (1378)، آیین دادرسی مدنی، جلد دوم، تهران: مجد.
    • مشیری، سید رحیم و مجید ولی شریعت‌پناهی (1389)، «راهکارهای بررسی و تحلیل تغییرات کاربری اراضی با تأکید بر سنجش از دور و با تحلیل کاربری بر روی ناحیۀ گرگان»، مجلۀ اطلاعات جغرافیایی سپهر، شمارۀ 73.
    • موسوی مقدم، محمد ( 1392)، تغییر کاربری، تحلیل و نقد رویۀ قضائی و قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها، تهران: حقوق امروز.
    • نرگسیان، محمد و اسفندیار نظری (1400)، «بررسی کمیسیون مادۀ صد قانون شهرداری‌ها، چالش‌های موجود و راهکارهای برون‌رفت از آن (با تکیه بر آرای دیوان عدالت اداری)»، مطالعات حقوق، شمارۀ 17.

     ب) منابع عربی

    • عبدالحمید عمر، أحمد مختار (1429ق)، معجم اللغة العربیة المعاصرة، ناشر: عالم الکتب.
    • قلعجی، محمد رواس و حامد صادق قنیبی (1408ق)، معجم لغة الفقهاء، (عربی- انکلیزی)، بیروت، لبنان: ناشر دارالنفائس.

  • تاریخ دریافت 14 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 13 خرداد 1403