فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی

ارزش‏ گذاری اموال نامشهود در حقوق ایران، چین و کرۀ جنوبی

نوع مقاله : پژوهش کاربردی

نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضائی و خدمات اداری
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق شرکتهای تجاری، دانشگاه علوم قضائی و خدمات اداری
چکیده
در عصر حاضر که زندگی بشر تحولات عظیم و پرسرعتی را تجربه می‌کند و فناوری به‌سرعت مسیر رشد خود را طی می‌نماید، مزیت‌های رقابتی اشخاص به‌ویژه بنگاه‌های تجاری از قالب‌های سنتی ملموس با دگرگونی دچار تحول شده‌اند و اکنون اموال نامشهود بیش از اموال مشهود در دارایی اشخاص خودنمایی می‌کنند. نادیده‌گرفتن این اموال ممکن نیست و زمانی که مالی به رسمیت شناخته می‌شود مسئلۀ ارزش و ارزش‌گذاری آن هم مطرح می‌گردد، به‌خصوص که مهم‌ترین مشخصۀ این اموال نامشهودبودنشان است، پس عملیات ارزش‌گذاری اینگونه اموال نیز فرایندی مخصوص و ویژه و متمایز از اموال مشهود خواهد داشت. مهم است که نظام حقوقی خود آمادگی حکمرانی بر این فرایند را داشته باشد. این مهم میسر نمی‌شود مگر با قانون‌گذاری دقیق و نظارت بر اجرای مجری معین و متخصص این عملیات ویژه. در این نوشتار کشور چین و کرۀ جنوبی به‌عنوان پیشتازان این عملیات در شرق جهان مورد بررسی قرار گرفته‌اند که نتیجۀ حاصله خلأهای قابل توجه نظام حقوقی کشور عزیزمان را نمایان می‌کند. در نظام حقوقی ما فرایند ارزش‌گذاری اموال نامشهود غیردولتی، هنوز قانونی دقیق، مقررۀ جامع و نهاد متخصص ویژه‌ای ندارد. صرفاً دولت برای رفع نیازهای خود گاه به انعقاد تفاهم‌نامه اقدام و گاه نهاد خاص ایجاد کرده است که پژوهش حاضر خلأهای همان اقدامات را نیز مشهود می‌سازد. در راستای وظایف ذاتی پژوهش، پیشنهادهایی کم‌هزینه و مؤثر بر پایۀ پژوهش در نظام‌های حقوقی کشورهای مورد بررسی ارائه داده و تجارب موفق آن‌ها مورد بررسی قرار گرفته است تا چه‌بسا با اعمال اصلاحاتی در نظام ساختاری و یا حدود صلاحیت‌ها و مقرره‌گذاری، مقدمات ایجاد بستر کار تخصصی فراهم آید. سپس درخصوص تربیت نیروی متخصص و جذب و آموزش نیروی انسانی متخصص به‌منظور رفع حتی‌المقدور خلأها و خروج از تشتت نظرات، راهکارهایی ارائۀ داده شده است.
کلیدواژه‌ها

  • الف) منابع فارسی

    • امانی، تقی (1383)، قوانین و مقررات حقوق مالکیت فکری، تهران: بهنامی.
    • پژوهشگاه حوزه و دانشگاه (1393)، مبانی اقتصاد اسلامی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
    • تراسبی، دیوید (2001)، اقتصاد و فرهنگ، ترجمۀ کاظم فرهادی، تهران: نشر نی.
    • توکلی، محمدمهدی (1400)، حقوق مدنی 1، تهران: مکتوب آخر.
    • داب، موریس(1900)، تئوری‌های ارزش و توزیع از آدام اسمیت، ترجمۀ حبیب‌الله تیموری، تهران: نشر نی.
    • دهقان، حبیب‌اله، حمیدرضا وکیلی فرد، احمد یعقوب‌نژاد،و فریدون رهنما رودپشتی (1396)، «عوامل مؤثر بر دارایی‌های نامشهود و بررسی نقش آن‌ها در اقتصاد دانش‌بنیان (مطالعۀ موردی: شرکت‌های بورسی ایران)». مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، شمارۀ 1(3).
    • رضاوصالی، محمود و راحله سادات رجالی (1391)، ارزش‌گذاری دارایی‌های فکری، پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه قم، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی.
    • سلطانی گردفرامرزی، حامد (1390)، «تجاری‌سازی؛ عاملی مؤثر در رشد بنگاه‌های دانش‌بنیان و توسعۀ اقتصاد ملی»، پارک فناوری پردیس، سال 9، شمارۀ 26.
    • صفایی، سید حسین (1379)، دورۀ مقدماتی حقوق مدنی، تهران: میزان.
    • صفایی، سید حسین (1382)، دورۀ مقدماتی حقوق مدنی، تهران: میزان.
    • عارف‌منش، زهره، و علی رحمانی (1394)، «ارائۀ مدلی جهت ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران»، حسابداری مدیریت، شمارۀ8 (26).
    • عزیزخانی، مسعود و نوراله خدادادی (1387)، «بررسی تأثیر هزینۀ تبلیغات بر ارزش نامشهود واحد تجاری در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران»، مطالعات تجربی حسابداری مالی، شمارۀ 6(24).
    • کرباسی ور، علیرضا و سعیده یاردل (1390)، «ارزیابی ارزش ویژۀ نام و نشان تجاری و عوامل مؤثر بر آن از دیدگاه مصرف‌کننده (ارائۀ الگوی تحلیلی)»، پژوهشگر (مدیریت)، شمارۀ 8 (21).
    • کریمی، عباس و محمدمعین اسلام (1387)، «رهن اموال فکری»، مطالعات حقوق خصوصی (حقوق)، شمارۀ 38(2).
    • کشاورز حداد، شبنم (1398)، دارایی‌های نامشهود در شرکت‌های تجاری، پایان‌نامۀ کارشناسی‌ ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی.
    • ماچیانی، بهرام (1377)، حمایت کیفری از حقوق پدیدآورندگان آثار ادبی و هنری، پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تهران، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی.
    • مطهری، مرتضی (1377)، نظری به نظام اقتصادی ایران، تهران: صدرا.
    • هاشمی، علی (1386)، رابطۀ کیفیت و قیمت، زنجان: سوره.

     ب) تارنمای اینترنتی

    • «مدیریت و توسعۀ دارایی فکری»، تاریخ دسترسی 13/11/1400

    <https://patentoffice.ir/paper/4744>

    • «تجاری‌سازی دارایی‌های فکری و نقش آن بر عملکرد اقتصادی»، تاریخ دسترسی 15/11/1400،

    < https://patentoffice.ir/paper/4700>

    • فرابورس ایران، دسترسی 06/02/1401، <https://www.ifb.ir/News.aspx?id=1534 >
    • مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دسترسی 02/02/ 1401،

     <https://rc.majlis.ir/fa/law/show/95084>

    • «آیین‌نامۀ ارزش‌گذاری اموال نامشهود در طرح‌های سرمایه‌گذاری – مرکز پژوهش‌های مجلس»، دسترسی 20/01/1402، https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1018803
    • «تفاهم‌نامۀ همکاری معاونت علمی و شورای عالی کارشناسان»، دسترسی 20/01/1402، < https://sadan.isti.ir/terms-and-conditions >
    • «آیین‌نامۀ حمایت از تولید دانش‌بنیان و اشتغال‌آفرین در حوزۀ اقتصاد ـ پایگاه رسمی قوانین کشور ایران»، دسترسی 20/01/1402، <https://qavanin.ir/Law/TreeText/298788 >
    • «اساسنامۀ سازمان حسابرسی ـ مرکز پژوهش‌های مجلس»، دسترسی 20/01/1402، <https://rc.majlis.ir/fa/law/show/91388 >.
    • «استاندارد حسابداری سازمان حسابرسی شمارۀ 17 مصوب 1386»، دسترسی 20/01/1402، <https://www.hma.ir/AttachFiles/SContent/2014/1_17.pdf>
    • «مدیریت و توسعۀ دارایی‌های فکری ـ کانون پتنت ایران»، دسترسی 20/01/1402، <https://patentoffice.ir/paper/4744>

     

    ج) منابع انگلیسی

    • Gordon, V. S. (2004), Russel L Parr, Intellectual Property: Licensing, Joint Venture Profit Strategies, 3rd edition, New Jersey, John Wiley & Sons.
    • Cohen, J. A. (2011)،Intangible assets: valuation and economic benefit (Vol. 273), John Wiley & Sons.
    • Jeffry, H. M. (2000), An Overview of Intellectual Property and Intangible Asset Valuation Models, University of Dayton School of Law.
    • Jee, S. J., & Sohn, S. Y. (2023), “Perceived importance of intellectual property protection methods by Korean SMEs involved in product innovation and their value appropriation”, Journal of Small Business Management, No.61(6).
    • Jolly,V. (1997), Commercializing New Technologies,Getting from Mind to Market, Harvard Business School Press.

  • تاریخ دریافت 31 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 27 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 13 خرداد 1403