دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی 2252-0007 31 114 2026 06 22 The Subrogation of Absorbing or New Company and the Competent Authority to Hear Litigation Started against It قائم‌مقامی شرکت ادغام‌کننده یا جدید و مرجع صالح رسیدگی به دادخواهی علیه آن 171 193 734097 10.22034/jlvi.2026.2072903.1463 FA علی طهماسبی استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران 0000-0002-1462-6093 Journal Article 2025 09 27 One of the methods for extrinsic development of companies is the merger that can be arisen by a contract or law and can be simple or by formation of a new company (consolidation). In simple merger, one or more companies are absorbed by another company, but in consolidation, a new company is created by dissolution of some companies. Surviving or new company is general surrogate of the merged company or companies and as their surrogate can be sued by others. According to the unanimous decision of the Supreme Court No. 851 if a bank has multiple branches in different locations, claims arising from the obligations of each branch with third parties or shareholders must be filed in the local court in whose jurisdiction the branch is located. Therefore, when a bank merges with another bank, the branches of this bank are considered the successors of the merged bank or institution, and the trying claims by individuals falls within the jurisdiction of the court where the branch of that bank is located. However, the application of this decision is not reliable, and to determine the competent authority, one must pay attention to factors such as whether the company is listed or unlisted, whether it is public or private, etc. Therefore, if one or more listed companies merge into another listed company and the dispute arises from the professional activity of the merged company in the capital market, the arbitration board has the inherent jurisdiction to try it. Instead, if the merging or merged company, or both, is not listed on the stock exchange, or the lawsuit is not related to professional activity in the capital market, or it is a state-owned company and the lawsuit is for interest on securities, trying the lawsuit is within the inherent jurisdiction of the judiciary. یکی از راه‌های توسعۀ بیرونی شرکت‌های تجاری، ادغام واقعی است که می‌تواند‌ ناشی از قرارداد یا قانون و ساده یا مرکب باشد. در ادغام ساده، یک یا چند شرکت در شرکت دیگری جذب می‌شوند ولی در ادغام مرکب، از ادغام چند شرکت، شرکت جدیدی به وجود می‌آید. در هر حال شرکت بازمانده یا جدید، قائم مقام عام شرکت یا شرکت‌های ادغام‌شونده‌ است و به عنوان قائم مقام آنان، می‌تواند طرف دادخواهی دیگران قرار گیرد. برابر رأی وحدت رویه شماره 851 دیوان عالی کشور، «اگر بانکی دارای شعب متعدد در جاهای مختلف باشد، دعاوی ناشی از تعهدات هر شعبه با اشخاص خارج از بانک یا سهام‌داران، باید در دادگاه محلی که شعبۀ طرف معامله در حوزۀ قضایی آن قرار دارد، اقامه شود، لذا با ادغام بانک یا مؤسسۀ مالی در بانک دیگر، شعب این بانک، قائم‌مقام بانک یا مؤسسۀ ادغام شده تلقی می‌شود و رسیدگی به دعاوی اشخاص در صلاحیت دادگاه محل استقرار شعبۀ آن بانک است» اما اطلاق این رأی قابل‌اتکا نیست و برای تعیین مرجع صالح، باید به فاکتورهایی چون بورسی یا غیربورسی بودن شرکت‌های طرف ادغام، دولتی یا خصوصی بودن آن و غیره، توجه کرد. بنابراین اگر یک یا چند شرکت بورسی در یک شرکت بورسی دیگر ادغام شوند و دعوا ناشی از فعالیت حرفه‌ای شرکت ادغام شونده در بازار سرمایه باشد، رسیدگی به دعوا در صلاحیت ذاتی هیأت داوری است. در برابر اگر شرکت ادغام‌کننده یا ادغام‌شونده یا هر دو غیر بورسی بوده یا دعوا با فعالیت حرفه‌ای در بازار سرمایه مرتبط نباشد یا شرکت دولتی بوده و برای مطالبۀ سود اوراق بهادار علیه آن دادخواهی شود، رسیدگی به دعوا در صلاحیت ذاتی دادگستری است.  https://jlviews.ujsas.ac.ir/article_734097_985b354070b9fdedff108ed138aaddc6.pdf